Jabłko. Introdukcja. (Ciągle i ciągle od nowa)

Antje Majewski, Paweł Freisler oraz Fundacja TRANSFORMACJA.
Gościnnie: Jimmie Durham, Grzegorz Hodun, Kooperatywa Spożywcza w Łodzi, Miejskie Darcie Pierza, Agnieszka Polska, Piotr Życieński

ms?, ul. Więckowskiego 36
Otwarcie: 17 października 2014, g. 18.00
Czas trwania: do 11 stycznia 2015

?Jabłko. Introdukcja. (Ciągle i ciągle od nowa)? to wystawa, akcja sadzenia dawnych odmian jabłoni na terenie miasta oraz cykl warsztatów edukacyjnych. Zainicjowany przez Antje Majewski i Pawła Freislera projekt podejmuje kwestię zagrożonej bioróżnorodności na przykładzie jabłek.

Zrozumienie procesu redukcji genetycznej tego owocu wymaga splatania złożonych relacji między globalną produkcją żywności, rozwojem technologii, nauką i normami kulturowymi, które funkcjonują w ramach kapitalistycznej gospodarki-świata. Kwestie te wybrzmiewają na wystawie w dialogu między twórczością Antje Majewski, Pawła Freislera, Jimmiego Durhama, Agnieszki Polskiej i Piotra Życieńskiego.

Na wystawie zaprezentowane zostaną obrazy Antje Majewski przedstawiające stare odmiany jabłek w formie nawiązującej do malarskiej tradycji martwej natury. Upamiętniając przykłady niknącej bioróżnorodności, przedstawienia te jednocześnie problematyzują nowoczesną chęć rozpoznania i systematyzacji bogactwa zjawisk przyrodniczych przy pomocy narzędzi naukowych i estetycznych reprezentacji. Film artystki ?Wolność dla jabłek? opowiada o współczesnych warunkach uprawy jabłek. Owoce te od momentu powstania globalnego rynku przemysłowej produkcji żywności zostały zestandaryzowane, co w konsekwencji sprawiło, że ilość odmian została zredukowana do zaledwie kilku typów, których uprawa jest uzależniona od technologii chemicznej, odpowiedniej infrastruktury ekonomicznej i transportowej. Artystka wplata w film rozmowy o rozwoju poszczególnych odmian i globalnych zależnościach produkcji żywności z naukowcami, plantatorami i producentami przetworów jabłkowych z Chin, Francji, Japonii, Kazachstanu, Maroko, Niemiec, Polski.

W trakcie podróży do Kazachstanu Majewski podążała śladami Malus Sieversii, dzikiego jabłka, przodka wszystkich odmian uprawnych jabłoni. Na miejscu pobrała jego nasiona i gałązkę do dalszych szczepień. Działania takie będą nielegalne po wprowadzeniu postanowień protokołu z Nagoi regulującego m.in. kwestie transportu materiałów genetycznych. Prawo to nie tylko chroni wiele krajów przed kradzieżą rodzimych zasobów genetycznych, ale zakazuje indywidualnych interakcji między ludźmi i roślinami, które przez tysiące lat kształtowały krajobraz rolniczy i ogrodniczy na Ziemi i dzięki którym jabłko przekroczyło granice Kazachstanu, stając się przy pomocy ludzi jednym z najbardziej popularnych owoców w historii. Protokół z Nagoi to jedna z kolejnych regulacji zmierzających do całkowitej kontroli zasobów przyrodniczych. W ogrodzie Muzeum Sztuki zostanie posadzona sadzonka Malus Sieversii przywieziona przez artystkę. Prace i działania Majewski proponują nie tylko dyskusję nad zarządzaniem bioróżnorodnością, ale również celebrowanie bogactwa przyrodniczego.

Na wystawie znajdzie się też fotografia i kopia 3D suszonego, rzeźbionego jabłka oraz drukarka 3D. Owoc pochodzi z kolekcji suchych jabłek legendarnego artysty konceptualnego Pawła Freislera. Freisler, który w latach 70. wyemigrował z Polski do Szwecji, wycofał się z aktywnego uczestnictwa w instytucjonalnym obiegu artystycznym i ponoć zajął się kultywacją ogrodu. Informacje o jego twórczości funkcjonują jako zmitologizowane opowieści powstające w oparciu o plotki lub indywidualne relacje z artystą. Historie o Freislerze zainspirowały Agnieszkę Polską, która w filmie ?Ogród? tworzy portret artysty, kultywującego utopijny ogród, gdzie miałyby się znaleźć wszystkie jak dotąd rozpoznane i sklasyfikowane rośliny. Artystka spekuluje, jak mogłoby wyglądać spotkanie z Freislerem, idąc wyznaczonym przez niego tropem ? sztuki konceptualnej jako przestrzeni tworzenia i przetwarzania mitów.

Motyw jabłka u Freislera przywołuje ?Jajo?, które artysta wyprodukował w 1967 roku we współpracy z pracownikami Zamechu w ramach Biennale Form Przestrzennych w Elblągu. Metalowy obiekt o perfekcyjnej formie miał stać się opatentowanym wzorem dla wszystkich jaj w Europie. Praca ta pozostaje ciągle aktualną, ironiczną odpowiedzią na ideologie technokratycznej standaryzacji. Kolekcja jabłek artysty jest rezultatem wieloletnich zainteresowań  wyjątkowością każdego pojedynczego owocu – żywego organizmu w stanie rozpadu. Rzeźbione bio-obiekty nie mogą być przechowywane długo w magazynach muzealnych, dlatego Freisler zdecydował się uwiecznić kurczące i marszczące się coraz bardziej jabłka, używając do tego technologii druku 3D. Podczas gdy konserwacja owocu stanowi wyzwanie dla instytucji, stając się drukiem 3D, przestaje on być żywym organizmem, ale może zyskać status obiektu muzealnego. Wielkoskalowa fotografia suchego jabłka autorstwa Piotra Życieńskiego, przypominająca holenderskie martwe natury i dziewiętnastowieczne poszukiwania artystyczne i naukowe w zakresie biomimikry, uzupełnia narrację o reprodukowaniu i archiwizacji tego, co żywe.

Na wystawie znajdzie się także sok jabłkowy, który powstał specjalnie dla dOCUMENTA (13), z inicjatywy Carolyn Christov-Barkagiev.  Sok ten wyprodukowany został z odmiany wyhodowanej w obozie koncentracyjnym w Dachau przez Korbiniana Aignera, walczącego z nazizmem bawarskiego księdza. Praca ta nawiązuje do 402 akwareli z jabłkami autorstwa Aignera, również prezentowanych podczas dOCUMENTA (13). Jimmie Durham, wspólnie z Christov-Barkagiev zasadził odmianę Korbiniana oraz Arkansas black apple tree w parku w Kassel. Artysta został zaproszony także do zaprojektowania etykiety dla soku jabłkowego, w której gra on z europejską heraldyką, ikonografią i mitami. W sfilmowanej rozmowie Jimmiego Durhama z Antje Majewski artysta szczegółowo opowiada o kontekście projektu z Kassel.

Częścią projektu jest akcja sadzenia jabłoni Owocowa Łódź, którą organizuje Fundacja Transformacja, zajmująca się permakulturą oraz projektowaniem ekologicznym. Wspólnie z mieszkankami i mieszkańcami Łodzi w przestrzeni miasta zasadzone zostanie 100 sadzonek 13 starych odmian jabłoni. W przeciwieństwie do nowych, przemysłowych, cechują się one dużą różnorodnością genetyczną, odpornością na choroby i większą zdolnością do przetrwania. Wspólnie z rosnącymi już w mieście drzewami owocowymi będą tworzyć bank genów, produkujących wartościowe nasiona. Owocowa Łódź to także akcja, która ma upowszechniać idee wolnego dostępu do różnorodnej, zdrowej żywności jako dobra wspólnego. Akcji nasadzeń jabłoni będzie towarzyszyć ceremonia połączona z białym śpiewem zespołu Miejskie Darcie Pierza.

W trakcie trwania projektu odbędą się także warsztaty sadzenia drzew realizowane przez Fundacje Transformacja oraz warsztaty ich szczepienia prowadzone przez wybitnego pomologa Grzegorza Hoduna oraz wspólne gotowanie, które zorganizuje Kooperatywa Spożywcza w Łodzi. Powstanie także strona internetowa (www.owocowalodz.pl), na której zostaną umieszczone instrukcje sadzenia jabłoni, opisy wybranych starych odmian oraz mapa z nasadzonymi drzewami, a w ms1 będzie można zapoznać się z materiałami edukacyjnymi, książkami, ulotkami, filmami, wierszami, czyli zbiorem międzydyscyplinarnej wiedzy o relacjach między jabłkami, ludźmi i innymi organizmami.

Kuratorki: Aleksandra Jach i Joanna Sokołowska
Koordynator: Przemysław Purtak
Architektura wystawy: Krzysztof Skoczylas
Identyfikacja wizualna projektu: Noviki

Patronat honorowy: Marszałek Województwa Łódzkiego Witold Stępień, Prezydent Miasta Łodzi Hanna Zdanowska

Manifest Fundacji TRANSFORMACJA:

Obserwując świat dookoła nas, bardzo często zauważamy, jak wiele rzeczy nie działa tak, jak mogłoby lub tak, jak powinno działać. Nie chodzi tu jedynie o rzeczy materialne ? gadżety cywilizacji, ale przede wszystkim o system społeczny w jakim żyjemy, o środowisko, o system wytwarzania i dystrybucji żywności, od którego tak bardzo zależy nasze zdrowie, o relacje między ludźmi, między nami i innymi gatunkami oraz wspólnym środowiskiem. Wiele z tych rzeczy wymaga zmian. Jesteśmy świadkami jednego z największych kryzysów ekologicznych w dziejach Ziemi. Od kilkunastu lat mamy do czynienia z procesem największego wymierania gatunków w historii naszej planety. Dzięki wieloletnim obserwacjom zauważamy połączenia pomiędzy bioróżnorodnością i suwerennością żywnościową oraz ich znaczący wpływ na poziom dobrostanu naszej cywilizacji. Żyjemy w świecie nieograniczonego dostępu do informacji, jedyne co należy zrobić to połączyć dostępne narzędzia i potencjał twórczy człowieka z rozwiązaniami, jakie natura testuje już od 4,6 miliarda lat i przygotować podłoże pod nadchodzącą rewolucję! Naszą misją jest TRANSFORMACJA sposobu patrzenia na przestrzeń życiową, jej wpływ na życie i rozwój człowieka oraz nasze współistnienie z otaczającym nas światem. Poprzez badania, szkolenia i praktyczne realizacje oraz wdrażanie zasad zrównoważonego rozwoju, chcemy wspierać odbudowę potencjału różnorodności biologicznej i stabilność lokalnych ekosystemów, wpływać na poprawę jakości życia oraz stymulować rozwój człowieka w harmonii z naturą. To właśnie natura jest podstawą naszej egzystencji. Absolutnie nie możemy lekceważyć tego faktu oraz wielkiej zależności człowieka od stanu środowiska naturalnego. Współczesne badania naukowe podkreślają fakt, który bioróżnorodność stawia za podstawę prawidłowego funkcjonowania systemów wytwarzania żywności na świecie. W dobie obecnych zmian klimatycznych niezwykle istotne jest utrzymanie tego stanu rzeczy, tak aby zabezpieczyć naszą przyszłość jako jednego z wielu gatunków żyjących na Ziemi. Gwałtowny spadek bioróżnorodności, notowany w ostatnich latach, jest rezultatem postępującej degradacji środowiska, wynikającej z rozwoju rolnictwa przemysłowego i niekontrolowanego rozrostu obszarów miejskich. Jednym z oczywistych rozwiązań istniejącego problemu jest rozwój programów rolno-środowiskowych ukierunkowanych na powrót do uprawy starych odmian roślin stanowiących, niegdyś, tak charakterystyczny element rolniczego krajobrazu. Zupełnie nowatorską ideą jest ?infekowanie? bioróżnorodnością miejsc, które są całkowitym przeciwieństwem obszarów o wysokiej różnorodności biologicznej. Idea OWOCOWEJ ŁODZI / jadalnego miasta jest naszą odpowiedzią na lokalny kryzys środowiskowy i utratę potencjału biologicznego naszej najbliższej przestrzeni. Od dziś, każdy z nas może być ?wektorem? dobrej zmiany – TRANSFORMACJI tego co negatywne, w to co stanowi źródło nowego życia. W ciągu najbliższych lat będziemy z determinacją wkraczać w przestrzeń publiczną, czyli wspólną dla wszystkich mieszkańców i mieszkanek naszego miasta, pozostawiając tam ślad podnoszący lokalną bioróżnorodność. W każdym z odwiedzonych przez nas miejsc pozostawimy symbol życia i odbudowy bioróżnorodności ? DRZEWA OWOCOWE! których owoce będą karmiły przyszłe pokolenia, których konary będą schronieniem dla setek innych organizmów, których korzenie splatać będą się z ziemią pod naszymi nogami, ale również z naszym życiem. Stare, długowieczne, odporne na choroby i zmieniające się warunki klimatyczne drzewa owocowe, zbudują żyjący bank genów.. nasz osobisty przekaz dla przyszłych, ale i obecnych pokoleń!

Żyjemy w Erze nieograniczonych możliwości!

Poprzez kreatywne wykorzystanie nowoczesnych rozwiązań projektowych, synergię technologii i biologii oraz ich fuzję z otaczającym nas krajobrazem, znajdujemy rozwiązania współczesnych problemów naszej cywilizacji.

Bądź częścią rozwiązania…

Szukaj, twórz, TRANSFORMUJ!

 

Adopcja sadzonekBioróżnorodnośćJabłko. IntrodukcjaMikoryzacja sadzonekOwocowa ŁódźStare odmianyŚciółkowanie